Բեմի վրա և բեմից դուրս

Մհեր Մկրտչյանը, Մկրտչյան Մհերը կոչված էր այս երկրի՝ Աստ­ծո այս թատրոնի մեծ բնակիչներից մեկը լինել. չլիներ դրամատուրգիան, չլիներ բեմը՝ Մհերը այլ կերպ էր լինելու այդ մեծը, ասենք որպես մի ոմն Պոլոզ Մուկուչ, մի ոմն Պըլը-Պուղի կամ Վիլյամ Սարոյան, մարդ, բնակիչ՝ ում ներկայությունն ու ընթացքը բարություն, սեր եւ վստահություն է ցողում բոլոր-բոլորի վրա, մարդիկ արթնանում են այլ ու լավ տրամադրությամբ, դեպքրին ու դեմքերին շատ էլ մեծ նշանակություն չեն տալիս, կարողանամ են հրեշավորը ծիծաղելի տեսնել, կարգուկանոնի պարտադրածից իրենց դուրս ու ազատ են տեսնում: Եվ Աստծո այս բեմում Մհերը թերևս ավելի մեծ լիներ,քան եղավ թատրոնի բեմում: Ինքը Աստծո մի մեծ ստեղծվածք իրեն դժվար էր տեղավորում մարդու մեր գործերում ու ստեղծագործություններում-կերպարների կա­ղապարները փշուր֊փշուր էին լինում, կերպարի հանդերձը ճռռալով պատռվում էր նրա վրա, կառույցը նրա մուտքով քանդու- քարափ Էր լինում եւ վերաշինվում ու գմբեթավորվում ոչ այն տես­քով, ինչ տեսքով ենթադրելի Էր:
Իր համար ինքն էր գրելու եւ գրեց, բեմի վրա եւ բեմից դուրս՝ նրա գործն ու կյանքը նրա սեփական ու մեծ ստեղծագործությունն է: Շարունակվեր այդ ստեղծագործությունը՝ այսօր մեր միջա­վայրն այսքան խեղճ ու չար չէր լինի, շարունակվեր այդ կյանքը աշխարհի համար մենք ավելի լավը կլինեինք, մեր հասակները մի քիչ ավելի բարձր, մեր աչքերը մի քիչ ավելի խելացի, մեր հոգի­ները թեթեւ եւ մեր սրտերը բաց կլինեին:
Բայց մեծերը ինչո՞ւ էն հեռանում մեծ փլուզումնեփց առաջ, ինչո՞ւ են մեզնից երես դարձնում, ի՞նչ է, մեծի նրանց պարտքը չէ՞ - մեր ծանր օրերին մեր մեջ լինել, մեր՝ որ իրենց ստեղծածն ենք, խուճապային մեր փախուստի գլխին լինել եւ մեր խուճապը դար­ձնել կանոնավոր նահանջ ու երթ, թե՞ մեր իսկ չարության դեմ ինքներս ենք արժանի մնալ մենակ, առանց մեծերի:

Հրանտ ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
«Հայաստանի Հանրապետություն»
6.07.2005
Խաչատուր Ավագյանի «Ժողովրդական արտիստը. Մհեր Մկրտչյանը ժամանակիցների հուշերում» գրքից

Печать