Մհեր ՄկրտչյանՆշվեց Մհեր Մկչտչյանի ծննդյան 70-մյակը

Այս օրերին Ամերիկան աշխարհին փորձում է զարմացնել «Օսկարի» շքեղ արարողությունով: Այս օրերին քաղաքական գործիչները վայրկյանը մեկ «մտքի փայլատակումներ» են ու­նենամ: Այս օրերին հոգով աղքատ­ներն իրենց նկատմամբ խդճահարություն են աղերսում: Ծախու կանայք «Ուրարտու» կինոթատրոնի եւ սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հարեւվանությամբ իրենց օրվա ապրուստն են փախցնում միմյանցից: «02»-ը կր­կին ու կրկին նոր սպանություննեփ մասին տեղեկություններ է հաղորդում... Եվ միայն քչերը կան, որ համ­բերատար, առանց խուճապի նայում են աշխարհի այս փախուստներին փորձելով պահել Աստծո հղացած մարդու ճշմարիտ տեսքը: Նրանց մեջ՝  Մհեր Մկրտչյանը: 
Կարելի՞ է գրել Մհեր Մկրտչյանի ստեղծագուծության մասին, կարելի՞ է բացատրել նրա արածը: Հապա փոր­ձիր բառերի վերածել Մինասի նկարչությունը կամ Ավետ Տերտերյանի երաժշտությունը: Անհասկանալի մի բան կստացվի: Ու մեզ մնում է սոսկ տեղեկություններ հայտնել նրանց մա­սին, սոսկ տեղեկություններ:
Ես ինչպե՞ս բացատրեմ Մարսել Պանյոլի «Հացթուխի կինը» պիեսի մկրտչյանական բեմադրության այն տեսարանը, երբ իր ձեռքը հպում է սիրեկանի մոտից վերադարձած կնոջ ձեռքին ինչպես մոլագար հավատացյալն իր ամենալուսավոր աղոթքն է անում: Ես ինչպե՜ս նկարագրեմ Սիրանո դը Բերժըրակի մկրտչյանական տագնապները, ինչպե՞ս ասեմ Մհեր Մկրտչյանի Պաղտասար աղբարի ողբերգության մասին, ինչպե՞ս նկարագրեմ նրա Մերկուցիոյի տխուր աչքերը...
Եվ մյուս թլվատների նման, ուզեմ թե չուզեմ, պիտի դեպքեր պատմեմ իր կյանքից, սոսկ դեպքեր պատմեմ, առավել եւս, որ իր երկրային կյանքի վերջին երեք տարիներին մոտ եմ նստել իրեն, բախտ եմ ունեցել իր հետ հաց կիսել: Իր զայրույթն եմ տեսել (ինքն իր մեջ եփվում, բայց աշխատում էր կողքին կանգնած նույնիսկ մեղավոր, մեղսագործ մարդուն ոչ մի չար խոսք չասել), իր հրճվանքն եմ տեսել, երբ աշխարհին էր նվիրում իր երջանկու­թունը, առանց իրեն մի բան թողնելու. իր ոգեւորությունն ու տխրությունն եմ զգացել, իր թռիչքն ու հոգնությունը: Ուշադիր հետեւել եմ իրեն՝ Մհեր Մկրտչյանի ֆենոմենը հասկանալու համար, շատ բաների մասին գրել եմ... Բայց այդ ֆենոմենի բացատրությունը չեմ կարողացել ամբողջությամբ վերծանել: Ամենատխուր պատմու թյունները ամենաթեթեւ ձեւով էր պատմում, ամենաուրախ պատմություններն անելիս աչքերը տխուր էին, շատ տխուր: Հիմա, ավելի ճիշտ երեկ, Երեւանը մոռացավ ամեն ինչ ու կրկին շնչեց Մհեր Մկրտչյանով: Երեւանում փողոց անվանակոչվեց նրա անունով: «Երե­ւան» կինոթատրոնից մինչեւ մանկա­կան այգի ընկած նախկին Ալավերդյան փողոցի այս հատվածը այսուհետ կրելու է «Մհեր Մկրտչյանի փո­ղոց» անվանումը: Ճիշտ է, մինչ այս էլ Երեւանի «Երրորդ մաս»-ում գտնվող նախկին Կոտովսկու փողոցն էր կրում նրաгանունը: Բայց, ոչինչ, թող Երևանում երկու փողոց լինի նա անունով: Շատ չէ:
Փողոցի անվանակոչության ժամանակ խոսեց Երեւանի քաղաքա­պետ Ռոբերտ Նազարյանը: «Պատահական չէ ընտրված այս փողոցը,- ասաց քաղաքապետը: 
- Մենք հաճախ այս փողոցով ենք շտապել Մայր թատրոն Մհեր Մկրտչյանի մեծ արվեստը ըմբոշխնելու համար: Այս՝ «Նաիրի» կինոթատրոնում ենք հաճախակի էկրանի վրա տեսել Մհեր Մկրտչյանի հոյակապ կինոխաղերը: Ես երջանիկ եմ, որ եղել եմ նրա ժամանակակիցը, շփվել նրա հետ»:
Այո, այսպես. մենք բոլորս մեզ պանծացնում ենք նաեւ Մհեր Մկրտչյանով:
Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկա­վար Վահե Շահվերդյանն ասաց, որ թատրոնի հոբելյանական  80-րդ թատերաշրջանը սկսվում է Մհեր Մկրտ­չյանի ծննդյան 70-ամյակի երեկոյով:
Մհեր Մկրտչյանը ոչ միայն հայ թատրոնի, ոչ միայն հայ մշակույթի, այլեւ հայ ժողովրդի առեղծվածներից մեկն էր, - ասաց Հայաստանի թա­տերական գործիչների միության նա­խագահ Երվանդ Ղազանչյանը: 
֊ Աշխարհում ապրեց ծիծաղով, իր ցավերն ու դարդերը թաքցնելով մեզանից, ապրեց ազատ, անկախ, շռայլ, ապրեց ինչպես իրեն ծնող հողը»: Ապա Երվանդ Ղազանչյանը կարդաց Վրաստանի թատերական գործիչների միության նախագահ Գիգա Լորթքիփանիձեի ողջույնի հեռագիրը Մհեր Մկրտչյանի հոբելյանի տոնակատարության առիթով:
Մի առիթով եղբայրը՝ Ալբերտ Մկրտչյանն ասաց. «Մհերը իմ եղբայրն էր, իմ հայրն էր, իմ որդին էր... Մհերն ամեն ինչ էր ինձ համար»: Ու, ահա, երեկ հենց այս իրողությունը գուցե հուզմունքի պատճառը եղավ, որ մեկ, երկու խոսք ասաց: Ամենամոտ մարդու մասին խոսելու համար ի՞նչ խոսքեր գտնես:
Հետո. երեկոյան, Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնում իր թատրոնում նշվեց իր ծննղյան 70-ամյակը: Ուշացումով, բայց նշվեց:
Այս իսկապես շքեղ երեկոյին ներկա էր Հայաստանի Հանրապետությւսն նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը: Իրեն՝ գրող Ռոլանդ Շառոյանին վա­յել խոսք ասաց ՀՀ մշակույթի. երիտասարդության հարցերի եւ սպորտի նախարարը:
Այս թատրոնի կամարների տակ դեռ հնչում է մեր թատրոնի մեծերի խոսքը, որը զորեղացավ նաեւ Մհեր Մկրտչյանի ձայնով: Նրա առաջին ղե­րով Հայրապետով, նոր շունչ թափան­ցեց հայ բեմ: Մեծերի կողքին չխամ­րեց Մհեր Մկրտչյանը, մեծերի կողքին լինելով ինքն էլ իրավունք ստացավ դառնալ ոչ միայն Սունդուկյանի անվան մայր թատրոնի, այլեւ հայ բեմա­կան կյանքի մեծերից մեկը: Մեր բեմի հրաշագործը Վարդան Աճեմյանը դարձավ թատրոնի հայտնության կն­քահայրը: Մեր կատակերգուներից շատ քչերին է հաջողվել հասնել տրագիկոմիկական ապրումների շիկացման: Եվ դրանց մեջ, անշուշտ, Մհեր Մկրտ­չյանը բացառիկներից մեկն է: Դրա համար արտաքին տվյալները բավարարгչեն: Անհրաժեշտ էր անցնել անձնական զրկանքների ու տառապանքների միջով:
Այո, անչափ դժվար կյանք ունեցավ Մհեր Մկրտչյանը: Բայց երբեք իր հոգու խռովքը դրոշակ չդարձրեց, իր ցավը չփաթաթեց ուրիշներին: Շատ հաճախ ծիծաղեց ու ծիծաղեցրեց, որպեսզի ուրիշների ցավերը թեթեւա­նան, ուրիշնեփ տառապանքները մա­րեն:
Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնի դահլիճը այսպիսի՝ սիրով ու ջերմությամբ շատ հազվադեպ էր լցվել: Խոսում էին նրա հետ աշխատած մարդիկ, նրան ճանաչող ու հպանցիկ տե­սած մարդիկ: Եվ բոլորը խոսում էին սիրո մասին:
Իր բոլոր խաղընկերները կային, իրեն ճանաչած շատ ու շատ մարդ կար դահլիճում: Հոգու խրախճանքի սե­ղան նստելու պես մի բան էինք արել երգում էինք, խոսում, քեզանից էինք պատմում, քո պատմություններն էինք պատմում, քո ներկայացումներն էինք նայում, քո կենացն էինք առաջար­կում: Ու առավել՝ աղոթում էինք քեզ համար, սիրելի Մհեր Մուշեղիչ, աղոթում էինք, որպեսզի վերեւից իջնող քո լույսով, քո բարությամբ ապրենք: Շքեղ երեկո էր, շքեղ օր էր մարտի 27-ը.
Ինքներս մեզ մխիթարենք, որ հիշողության անվերադարձ կորստի եւ անհույս չքավորության չենք հասել; Ինչ որ անում ենք Մհեր Մկրտչյանի համար մեզ համար ենք անում:

Azg logoՍերգեյ Գալոյան
28 ՄԱՐՏ 2002
ԷՋ 6
"ԱԶԳ"

Печать

Մհեր ՄկրտչյանԽնկո-Ապոր անվան մանկական գրադարանը հանդի­պում էր կազմակերպել երեխաների եւ Մհեր Մկրտչյանի մտերիմների՝ ռեժիսոր Ալբերտ Մկրտչյանի, դերասաններ Ռաֆայել Քոթանջյանի, Ժենյա Ավետիսյանի, Ազատ Գասպարյանի հետ՝ նշելու սիրելի դերասանի ծննդյան 75-ամյակը:
«Ես Գասպարին ճանապարհելու պահն եմ հիշում «Եռանկյունուց», մեկ էլ «Միմինոյից» իր պարի հատվածը», - ասում է Անուշ Նարիմանյանը. նա քիչ հետո Սանամի՝ Մհեր եւ Ալբերտ Մկրտչյանների մոր դերն է տանելու մի իրական դեպքի փոքրիկ բեմադրության մեջ, որ նրանց հետ է պատահել մանկության տարիքում եւ ստիպելու է, որ ռեժիսորը թաքուն սրբի արցունքները...
Մհեր-Ֆրունզին սիրողների ազգությունը պետք չէ նշել, որովհետեւ արվեստն էլ ազգություն չունի, ծննդյան առթիվ եղ­բայրը նամակներ է ստանում Ուկրաինայից, Բելառուսից եւ մինչեւ իսկ Ադրբեջանից. գրողները սովորական մարդիկ են, որոնց շատ էր սիրում Մհերը եւ նրանց ուղղում իր գլխավոր ասելիքը՝ սիրեք մեկդ մյուսիդ...
«Արագածի գյուղերից մեկում հրավիրել էին խաշի: Նստած հաց էինք ուտում, ժողովուրդը պատուհանի մոտ կանգնած Ֆրունզին Էր նայում: Տանտերը բարկացավ, թե ամոթ է, գնա­ցեք: Մհերն էլ, թե' այ մարդ, ինչի՞ ես վռնդում, թող գան պտտվեն, նայեն գնան, էլի... Ու էդպես գյուղացիները հերթով շարքով գալիս էին, պտտվում սեղանի շուրջ ու գնում», - պատմում է Ալբերտ Մկրտչյանը:

Նա բոլորին մի գաղտնիք է բացում. «Մենք ենք, մեր սարերի» հայտնի էյ հե՜յ֊ի պատմությունն է անում: Հայրը ոստիկանությունից է թաքնվել, տանը փոս են փորել, մշեցի Մուշեղին պահել այնտեղ ու վրան քարածուխ լցրել: Երկու եղբայր վազել-հասել են մի օր այն պահին, երբ ոստիկանը ատրճանակը վերևից ներքեւ պահել է իրենց հոր վրա: Այդ պահին, թեկուզ Գյումրիի որբատանը մեծացած, բայց մշեցու հպարտությունը արյան մեջ, Մուշեղը էյ հէ՜յ է ասել... Մոտ 50 տարի անց Հրանտ Մաթեւոսյանի վիպակից 3 էջ դիալոգ է հանվել, որ Մհերը կրկնի արդեն թեւավոր դարձած շարժումն ու խոսքը:
- էդ ժեստը իմ հոր ժեստն էր, - Ալբերտ Մուշեղիչը խոր հոգոց Է հանում:

ԿԱՐԻՆ ԳՐիԳՌՐՅԱՆ
«Հայաստանի Հանրապետություն»
10.10.2004

Печать

ՀՈԲԵԼՅԱՆ

Թատրոնի և կինոյի նշանավոր վարպետ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Մհեր Մկրտչյանի (1930-1993) 70-ամյակին նվիրված հոբելյանական հանդիսավոր նիստը տեղի է ունենալու 2000 թվականի նոյեմբեփ 4-ին, Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի պետական ակադեմիական թատրոնում:
Երեկոյի սցենարը պատրաստելու եւ իրականացնելու են արտիստի եղբայրը՝ կինոբեմադիչ Ալբերտ Մկրտչյանը, ռեժիսորներ Երվանդ Ղազանչյանը եւ Հրաչիկ Աշուղյանը:
Այսպիսի որոշում կայացվեց Մհեր Մկրտչյանի 70-ամյակին նվիրված հոբելյանական հանձնաժողովի անդրանիկ նիստում, որը տեղի անեցավ ՀՀ մշակոյ­թի, երիտասարդության հարցերի եւ սպորտի նախարարությունում, փոխնախարար Կարեն Արիստակեսյանի նախագահությամբ:
Նիստում միաժամանակ որոշվեց Կոմիտասի թիվ 40 շենքի մուտքին, որտեղ ապրել Է Մհեր Մկրտչյանը, փակցնել հուշատախտակ, Երեւանում նրա անունով կոչել մի փողոց եւ մի դպրոց, իսկ Գյումրիում՝ Անի թաղամասի արվեստի դպրոցը: Գյումրիում թանգարանի Է վերածվելու այն տունը, որտեղ մեծացել է արտիստը: 
Երեւանում Կինոյի եւ թատրոնի ինստիտուտում սահմանվելու Է Մհեր Մկրտչյանի անվան կրթաթոշակ, "Մոսկվա" կինոթատրոնում անցկացվելու Է մկրտչյանական ֆիլմերի շաբաթ:   Նախատեսվում է հրատարակել արտիստին նվիրված ծավալուն ժողովածու:

Վ.Ս.
22.07.2000

Печать

marzpetaranՇիրակի նորանշանակ մարզպետ Արթուր Խաչատրյանը մարզպետարան ոտք դնելուն պես անգույն պատերը զարդարել է սիրելի դերասանների լուսանկարներով, որոնք հիմնականում վերցված են Գյումրիում նկարահանված հայտնի ֆիլմերից։
Մարզպետարանի շենք մտելուն պես քաղաքացիներին դիմավորում են Մհեր Մկրտչյանն ու Գալյա Նովենցը։ Մարզպետարանցիների բնութագրելով` իրենց կառույցը վերածվել է «մշակութային մարզպետարանի»։
Արթուր Խաչատրյանն Aravot.am-ի զրույցում ասաց․ «Կարծում եմ, որ ճիշտ կլինի մարդը գա մարզպետարան, պատերը մի քիչ ավելի ուրախ լինեն։ Լուսանկարները պարբերաբար կփոխենք ու կշատացնենք»։  

Aravot logoՆունե ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ 
http://www.aravot.am/2017/07/21/898794/ 
Հուլիս 21 2017





ՇԻՐԱԿԻ ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ ՄԱՐԶՊԵՏԻ ՆՈՐԱՄՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆԸ (ՖՈՏՈՇԱՐՔ)


Free Joomla Lightbox Gallery

Печать

Фрунзик Мкртчян, Работа Грайра ЕгиазарянаՄարդ, որն իր ժողովրդին սովորեցրեց ժպտալ, ծիծաղել, սովորեցրեց կյանքի ծանրությունը թեթևացնել հումորով. ուրախ-տխուր մարդու` Մհեր Մկրտչյանի ծննդյան օրվա առիթով դերասանի անվան թանգարանում ամբողջ ամսվա ընթացքում իրականացվում են միջոցառումներ: Հերթականը տեղի է ունեցել այսօր: Գյումրու «Թռչունյան տուն» մանկատան սաները բեմադրել են փոքրիկ հատված «Մեր մանկության տանգոն» ֆիլմից: Մհեր Մկրտչյանի կյանքին ու գործունեությանն անդրադառնալը մանկատան սաների նախաձեռնությունն է: Փոքրիկ դերասանների համար մեծ պատիվ էր ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի, կինոյի և թատրոնի մեծ կատակերգուի կյանքի դրվագները ներկայացնելը:
 
Հեղինե Մանուկյան 
12-07-2017
http://tsayg.am/mainpage/20527--lsn-sc-s-s-s-ls-n-.html


Печать

Мы в ОДНОКЛАССНИКАХ

Мы на ФЕЙСБУКЕ